Phát âm đuôi s es ed: 6 quy tắc dễ nhớ cho trẻ

Có bao giờ ba mẹ nghe con đọc “I have two cats” mà nghe y hệt như “I have two cat” không? Hoặc khi đọc từ “cooked” (đã nấu), con lại phát âm tách hẳn ra thành hai tiếng “cúc-kệt”? Khi gặp các dạng bài tập yêu cầu khoanh tròn vào từ có phần gạch chân phát âm khác biệt, con thường chọn lụi vì không biết dựa vào đâu. Ba mẹ nhắc con “nhớ đọc âm cuối nhé”, nhưng thú thật chính ba mẹ cũng thấy lúng túng vì không chắc đuôi đó phải đọc làm sao cho đúng chuẩn.

Phát âm đuôi s es ed thật ra chỉ có 3 quy tắc cho mỗi loại, và cả hai loại dựa trên cùng một nguyên lý. Nắm sớm từ khi học tiếng Anh cho trẻ 6–11 tuổi, con sẽ đỡ vất vả hơn nhiều khi lên cấp 2, lúc dạng bài này xuất hiện dày đặc trong đề kiểm tra. Bài viết giải thích vì sao người Việt hay sai, 6 quy tắc cần nhớ, mẹo luyện tại nhà và bài tập có đáp án.

Vì sao trẻ thường phát âm sai đuôi s, es, ed?

Lý do nằm ngay ở tiếng mẹ đẻ. Trong tiếng Việt, không có từ nào kết thúc bằng âm /s/ hay /z/, cũng không có từ nào kết thúc bằng hai phụ âm liền nhau như “-kt” trong “cooked”. Vì vậy, khi gặp những âm cuối này, tai và miệng của con có xu hướng bỏ qua, hoặc thêm hẳn một nguyên âm để đọc thành hai tiếng.

Chuyện này không phải lỗi nhỏ. Với tiếng Anh, đuôi s cho biết “nhiều hay một”, đuôi ed cho biết “đã xảy ra hay đang xảy ra”. Nuốt đuôi, người nghe có thể hiểu sai ý con muốn nói.

Phân biệt âm vô thanh và âm hữu thanh

Cả đuôi s và ed đều dựa vào âm cuối của từ gốc, chứ không dựa vào chữ cái cuối. Âm cuối chia làm hai loại:

• Âm vô thanh: khi phát âm, cổ họng không rung. Gồm /p/, /t/, /k/, /f/, /θ/, /s/, /ʃ/, /tʃ/.
• Âm hữu thanh: cổ họng rung. Gồm các âm còn lại như /b/, /d/, /g/, /v/, /z/, /m/, /n/, /l/, /r/ và tất cả nguyên âm.

Mẹo thử: đặt nhẹ ngón tay lên cổ họng, đọc “sss” rồi đọc “zzz”. Âm đầu không rung, âm sau rung. Trẻ rất thích trò này, vì con tự “cảm” được âm bằng tay.

Đặt tay lên cổ họng: không rung là âm vô thanh, rung là âm hữu thanh

3 quy tắc phát âm s, es trong tiếng Anh

Nhóm /s/ có câu gợi nhớ quen thuộc: “Thời phong kiến phương Tây”, ứng với th, ph (f), k, p, t. Để phát âm s es chính xác, trẻ cần xác định đúng âm cuối của từ gốc.

Hai điểm hay nhầm:

• “es” không phải lúc nào cũng đọc /ɪz/. “Goes” đọc /gəʊz/, vì “o” là nguyên âm, thuộc nhóm /z/.
• Nhìn âm, không nhìn chữ. “Laughs” kết thúc bằng chữ “gh” nhưng âm là /f/, nên đọc /s/.

3 quy tắc phát âm ed trong tiếng Anh

Mẹo nhớ nhanh: nhóm /t/ của đuôi ed chính là tất cả âm vô thanh, trừ /t/. Riêng /t/ và /d/ phải thêm một âm tiết /ɪd/, vì không thể đọc hai âm /t/ hay /d/ liền nhau. 

Chỉ nhóm /ɪd/ làm từ dài thêm một âm tiết. “Wanted” có hai âm tiết, còn “cooked” vẫn chỉ một âm tiết. Đây chính là chỗ con hay đọc sai thành “cúc-kệt”.

Lên cấp 2, con sẽ gặp thêm vài tính từ đặc biệt luôn đọc /ɪd/ dù âm cuối không phải /t/ hay /d/, như naked, wicked, crooked. Ở tiểu học, con chưa cần nhớ phần này.

5 lỗi phát âm đuôi s, es, ed người Việt thường gặp

Luyện tại nhà mỗi ngày 10 phút

1. Cặp từ đối lập. Đọc lần lượt cat – cats, play – played, watch – watches. Con phải nghe ra được sự khác biệt giữa hai từ trước, rồi mới nói đúng được.
2. Câu có đuôi. Đọc to những câu ngắn về chính con: “I played football yesterday. My sister likes cats.” Nói về bản thân giúp con nhớ lâu hơn đọc từ rời.
3. Ghi âm và nghe lại. Dùng điện thoại ghi âm con đọc, rồi cùng nghe. Nhiều bé chỉ nhận ra mình nuốt đuôi khi tự nghe lại giọng mình.

Nếu con đã được học phonics, việc nhận ra âm cuối sẽ dễ hơn nhiều, vì con quen với việc nghe từng âm trong một từ. Ba mẹ lưu ý học phonics đúng độ tuổi, không nên ép quá sớm.

Tự nghe lại giọng mình giúp con nhận ra lỗi nuốt đuôi nhanh hơn

Bài tập phát âm đuôi s es ed có đáp án

Những bài tập phát âm đuôi s es ed dưới đây giúp con ghi nhớ và vận dụng các quy tắc vừa học.

A. Chọn từ có phần đuôi phát âm khác các từ còn lại

B. Xếp các từ sau vào đúng cột /t/, /d/, /ɪd/

jumped · lived · started · danced · opened · decided · helped · cried

Đáp án

A.

1. b (pens đọc /z/, các từ còn lại đọc /s/)
2. d (plays đọc /z/, các từ còn lại đọc /ɪz/)
3. c (played đọc /d/, các từ còn lại đọc /ɪd/)
4. c (cleaned đọc /d/, các từ còn lại đọc /t/)
5. d (dogs đọc /z/, các từ còn lại đọc /s/)

B.

• /t/: jumped, danced, helped 
• /d/: lived, opened, cried 
• /ɪd/: started, decided

Luyện phát âm chuẩn cùng Anh ngữ Đông Đô

Khoá tiếng Anh tiểu học tại Đông Đô đi theo lộ trình Cambridge Starters, Movers, Flyers. Phần Speaking của các kỳ thi này yêu cầu con nói rõ ràng, dễ hiểu. Giáo viên có chứng chỉ TESOL, TEFL, TKT sửa phát âm ngay trong lúc con nói và luyện tập, để thói quen đọc đúng đuôi hình thành tự nhiên, không phải học thuộc quy tắc.

Lớp tiếng Anh tiểu học tại Anh ngữ Đông Đô

FAQs – Câu hỏi thường gặp về phát âm đuôi s es ed

1. Vì sao “danced” đọc /t/ mà không phải /d/?

Vì quy tắc dựa vào âm cuối, không dựa vào chữ cuối. “Dance” viết kết thúc bằng “e” nhưng âm cuối là /s/, một âm vô thanh, nên đuôi ed đọc /t/.

2. Đuôi “es” có phải luôn đọc /ɪz/ không?

Không. “Es” chỉ đọc /ɪz/ khi đứng sau các âm /s/, /z/, /ʃ/, /tʃ/, /dʒ/, /ʒ/. Với những từ như “goes”, “does”, đuôi đọc /z/.

3. Nên dạy con quy tắc này từ lớp mấy?

Từ khoảng lớp 3–4, khi con bắt đầu học số nhiều và thì quá khứ. Trước đó, con chỉ cần nghe và bắt chước đọc đúng, chưa cần học quy tắc.

4. Con thuộc quy tắc nhưng nói vẫn nuốt đuôi thì sao?

Hiểu quy tắc và nói thành thói quen là hai việc khác nhau. Con cần luyện nói những câu có đuôi mỗi ngày, ghi âm và nghe lại. Sau vài tuần, miệng sẽ tự quen.

Con hay nuốt đuôi, đọc sai âm mà ba mẹ không biết sửa từ đâu? Bài kiểm tra đầu vào tại Đông Đô đánh giá cả phát âm và khả năng nói, từ đó tư vấn lộ trình phù hợp cho con.

Ba mẹ để lại thông tin tại trang liên hệ hoặc gọi 1900 636674 để được sắp lịch kiểm tra miễn phí.