Tổng hợp ngữ pháp và bài tập thì hiện tại tiếp diễn (Present Continuous)

Trong tiếng Anh, có những lúc ta muốn nói về một việc đang diễn ra ngay trước mắt  kiểu như nhìn ra cửa sổ thấy trời đang mưa, hay quay sang thấy em bé đang ngủ. Đó chính là lúc cần đến thì hiện tại tiếp diễn. Đây là một trong những thì cơ bản và dễ dùng nhất, xuất hiện suốt trong giao tiếp hằng ngày, nên con nắm chắc nó là gần như “mở khóa” được rất nhiều câu nói tự nhiên. Trong bài này, Đông Đô sẽ tổng hợp lại trọn bộ kiến thức về thì hiện tại tiếp diễn từ công thức, cách dùng, dấu hiệu nhận biết, quy tắc thêm đuôi -ing cho tới bài tập có đáp án trình bày thật gọn và dễ hiểu để con học tới đâu áp dụng được ngay tới đó.

Thì hiện tại tiếp diễn là gì?

Nói một cách dễ hình dung nhất, thì hiện tại tiếp diễn dùng để diễn tả một hành động đang xảy ra ngay tại thời điểm nói. Việc đó bắt đầu rồi, chưa kết thúc, và vẫn đang tiếp tục ngay lúc ta mở miệng nói ra.

Ví dụ, khi con nhìn thấy mẹ đang nấu cơm trong bếp, con nói: My mom is cooking. (Mẹ con đang nấu ăn). Hành động “nấu ăn” đang diễn ra ngay bây giờ, nên ta dùng thì hiện tại tiếp diễn chứ không phải hiện tại đơn. Chỉ cần con nhớ mấu chốt “đang… ngay lúc này” là đã hiểu được một nửa vấn đề rồi.

Công thức thì hiện tại tiếp diễn

Công thức của thì này rất dễ nhớ vì lúc nào cũng có hai thành phần: động từ “to be” (am/is/are) + động từ thêm đuôi -ing. Con chỉ cần thuộc ba dạng câu dưới đây:

• Câu khẳng định: S + am/is/are + V-ing I am reading a book. (Tôi đang đọc sách.)
• Câu phủ định: S + am/is/are + not + V-ing She is not watching TV. (Cô ấy không đang xem tivi.)
• Câu nghi vấn: Am/Is/Are + S + V-ing? Are you listening to me? (Bạn có đang nghe tôi nói không?) → Trả lời: Yes, I am. / No, I am not.

Việc chọn “am”, “is” hay “are” phụ thuộc hoàn toàn vào chủ ngữ. Con nhìn bảng nhỏ này là rõ ngay:

Trong văn nói và cả văn viết thân mật, người ta thường viết tắt cho gọn: I’m, he’s, she’s, we’re, they’re; còn phủ định thì rút thành isn’t, aren’t. Ví dụ: I’m running hay He isn’t sleeping — nghe tự nhiên hơn hẳn so với viết đầy đủ.

Nắm chắc công thức “to be + V-ing” là con đã đi được nửa chặng đường với thì hiện tại tiếp diễn

Cách dùng và dấu hiệu nhận biết

Các trường hợp dùng chính (kèm ví dụ)

Thì hiện tại tiếp diễn không chỉ dùng cho việc “đang xảy ra ngay lúc này”, mà còn vài trường hợp khác nữa. Con nắm được cả bốn tình huống dưới đây là dùng rất linh hoạt:

• Hành động đang xảy ra ngay lúc nói: Look! The children are swimming. (Nhìn kìa! Bọn trẻ đang bơi.)
• Hành động diễn ra trong giai đoạn hiện tại (không nhất thiết đúng giây phút này): I am reading a very good book these days. (Dạo này tôi đang đọc một cuốn sách rất hay.)
• Kế hoạch chắc chắn trong tương lai gần: We are visiting our grandparents tomorrow. (Ngày mai chúng tôi sẽ về thăm ông bà.)
• Than phiền về thói quen khó chịu, thường đi với “always”: He is always leaving his room in a mess! (Nó lúc nào cũng để phòng bừa bộn!)

Dấu hiệu nhận biết (now, Look!, Listen!…)

Điều hay của thì này là nó “để lại dấu vết” rất rõ trong câu. Chỉ cần thấy mấy tín hiệu quen thuộc sau, con gần như chắc chắn câu đó dùng thì hiện tại tiếp diễn:

• Trạng từ chỉ thời gian: now, right now, at the moment, at present, today, these days.
• Câu mệnh lệnh, câu gọi sự chú ý: Look!, Listen!, Watch out!, Be quiet!, Keep silent! — vì mấy câu này luôn hướng người nghe tới một việc đang diễn ra ngay trước mắt.

Chẳng hạn nghe thấy “Listen! Someone is knocking at the door.” — chỉ riêng chữ “Listen!” đã báo cho con biết phải dùng V-ing rồi.

Quy tắc thêm đuôi -ing cho động từ

Nghe tới hai chữ “quy tắc” là nhiều ba mẹ đã thấy hơi ngại, mà đây cũng đúng là chỗ con hay viết sai nhất, lúc thì quên gấp đôi phụ âm, lúc lại lỡ tay bỏ nhầm chữ “e”. Nhưng ba mẹ đừng lo, tất cả chỉ gói gọn trong mấy trường hợp nhỏ dưới đây thôi. Ba mẹ đọc qua một lượt rồi ngẫm kỹ vài ví dụ đi kèm, sau đó lấy đúng mấy động từ này đố lại con; làm vài lần là con quen tay, gặp động từ nào cũng tự thêm -ing đúng mà chẳng cần ngồi nhẩm lại luật nữa.

• Đa số động từ: giữ nguyên và thêm -ing. play → playing, do → doing, eat → eating.
• Động từ tận cùng bằng “e” câm: bỏ “e” rồi thêm -ing. write → writing, make → making, dance → dancing. (Nhưng see → seeing, agree → agreeing thì giữ nguyên vì “e” được phát âm.)
• Động từ một âm tiết, tận cùng bằng một nguyên âm + một phụ âm: gấp đôi phụ âm cuối rồi thêm -ing. run → running, sit → sitting, stop → stopping. Lưu ý không gấp đôi nếu tận cùng là w, x, y: play → playing, fix → fixing.
• Động từ tận cùng bằng “ie”: đổi “ie” thành “y” rồi thêm -ing. lie → lying, die → dying.
• Động từ nhiều âm tiết có trọng âm rơi vào âm cuối: cũng gấp đôi phụ âm. begin → beginning, prefer → preferring. Còn nếu trọng âm không ở âm cuối thì giữ nguyên: open → opening, listen → listening.

Phân biệt hiện tại đơn và hiện tại tiếp diễn

Đây là chỗ khiến nhiều bạn “lăn tăn” nhất, vì hai thì này nhìn na ná nhau. Nhưng bản chất lại rất khác: hiện tại đơn nói về việc lặp đi lặp lại, thói quen; còn hiện tại tiếp diễn nói về việc đang xảy ra ngay lúc này. Con so bảng dưới cho dễ:

Một mẹo nhỏ để không nhầm: con tự hỏi “việc này diễn ra mỗi ngày hay đang diễn ra ngay bây giờ?”. Mỗi ngày thì dùng hiện tại đơn, ngay bây giờ thì dùng hiện tại tiếp diễn.

Lưu ý quan trọng động từ không chia ở dạng V-ing: một số động từ chỉ trạng thái, cảm xúc hay tri giác thì không dùng ở thì tiếp diễn, dù đang nói về hiện tại. Đó là các từ như: like, love, hate, want, need, know, understand, believe, remember, see, hear, have (khi mang nghĩa sở hữu)… Ta nói I want an ice cream chứ không nói I am wanting an ice cream. Riêng “have” khi chỉ hành động (have breakfast, have a shower) thì vẫn chia bình thường: She is having breakfast.

Chỉ cần hỏi “mỗi ngày hay ngay bây giờ?” là con phân biệt được hai thì trong một nốt nhạc

Bài tập thì hiện tại tiếp diễn (có đáp án)

Học công thức xong mà không luyện thì rất nhanh quên. Con thử làm hết bốn dạng bài dưới đây rồi mới kéo xuống dò đáp án nhé.

Đề bài

Dạng 1 — Chia động từ trong ngoặc ở thì hiện tại tiếp diễn:

1. Look! The cat (climb) …… the tree.
2. My brother and I (watch) …… a cartoon now.
3. Listen! Someone (sing) …… in the next room.
4. She (write) …… a letter at the moment.
5. Be quiet! The baby (sleep) …….

Dạng 2 — Viết lại câu theo yêu cầu:

1. I am watching TV. (chuyển sang phủ định)
2. She is cooking dinner. (chuyển sang phủ định)
3. They are swimming. (chuyển sang câu hỏi)
4. The dog is running in the park. (chuyển sang câu hỏi)

Dạng 3 — Chọn hiện tại đơn hoặc hiện tại tiếp diễn:

1. My father (goes / is going) to work every day.
2. Look! It (rains / is raining) outside.
3. We usually (have / are having) dinner at 7 p.m.
4. Right now, the children (play / are playing) football.
5. She (doesn’t like / isn’t liking) coffee.

Dạng 4 — Tìm và sửa lỗi sai:

1. She are reading a book.
2. They is playing now.
3. He is runing in the park.
4. I am wanting a new bike.
5. Look! The bus come.

Đáp án chi tiết

Dạng 1: 1. is climbing – 2. are watching – 3. is singing – 4. is writing – 5. is sleeping.

Dạng 2:

1. I am not (I’m not) watching TV.
2. She is not (isn’t) cooking dinner.
3. Are they swimming?
4. Is the dog running in the park?

Dạng 3: 

1. goes (thói quen mỗi ngày)
2. is raining (có “Look!”) – 
3. have (có “usually”)
4. are playing (có “Right now”)
5. doesn’t like (“like” là động từ trạng thái, không chia V-ing).

Dạng 4:

1. She is reading a book. (chủ ngữ “she” đi với “is”)
2. They are playing now.
3. He is running in the park. (gấp đôi phụ âm “n”)
4. I want a new bike. (“want” không chia V-ing)
5. Look! The bus is coming.

CTA: Tại Đông Đô, khóa học tiếng Anh tiểu học được xây dựng bám sát chương trình Global Success và trình độ thực tế của từng học viên, kết hợp học qua trò chơi, hình ảnh và tình huống giao tiếp thay vì học thuộc khô khan. Đội ngũ giáo viên tận tâm sẽ giúp con nắm chắc từng chuyên đề ngữ pháp, sửa lỗi kịp thời và mạnh dạn vận dụng tiếng Anh vào bài tập lẫn giao tiếp hằng ngày. Liên hệ với trung tâm để được hỗ trợ tư vấn chi tiết hơn về khóa học này!

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Làm sao phân biệt hiện tại đơn và hiện tại tiếp diễn nhanh nhất? 

Cách nhanh nhất là nhìn vào dấu hiệu trong câu và tự hỏi “việc này làm mỗi ngày hay đang làm ngay bây giờ?”. Thấy every day, always, usually thì gần như chắc chắn là hiện tại đơn; thấy now, at the moment, Look!, Listen! thì là hiện tại tiếp diễn.

2. Vì sao một số động từ không chia ở dạng V-ing? 

Vì đó là các động từ chỉ trạng thái, cảm xúc hoặc tri giác (như like, love, know, want, understand, see…). Chúng diễn tả một tình trạng chứ không phải một hành động đang “tiếp diễn”, nên ta giữ nguyên ở dạng thường. Ví dụ ta nói I know the answer, không nói I am knowing the answer.

3. Thì hiện tại tiếp diễn dùng để diễn tả tương lai được không? 

Được nhé. Khi muốn nói về một kế hoạch đã được sắp xếp chắc chắn trong tương lai gần, ta hoàn toàn có thể dùng thì này, thường đi kèm trạng từ thời gian như tomorrow, tonight, next week. Ví dụ: We are meeting our teacher tomorrow. (Ngày mai chúng tôi sẽ gặp cô giáo.)

4. Tải bài tập thì hiện tại tiếp diễn có đáp án ở đâu? 

Ba mẹ chỉ cần để lại email hoặc liên hệ Đông Đô Language, trung tâm sẽ gửi tặng file PDF trọn bộ bài tập có đáp án chi tiết để con luyện thêm tại nhà.